De toekomst van energie is van ons
De energietransitie krijgt steeds vaker een lokaal gezicht. Coöperaties spelen daarin een groeiende rol. Waar staan we op onze 35e verjaardag? En waar gaan we naartoe? Bestuursvoorzitter Martijn Mewe maakt de balans op en kijkt vooruit.
Toen een groep betrokken inwoners uit de regio Gouda in 1991 besloot om de productie van windenergie in eigen hand te nemen, zag de wereld er heel anders uit dan nu. Moderne windmolens waren een zeldzaamheid in het landschap en investeringen werden als risicovol gezien. Bij grote energiebedrijven en de overheid stond het nauwelijks op de agenda.
35 jaar later ziet de wereld er heel anders uit. Anno 2026 telt De Windvogel duizenden leden die samen investeren in duurzame energie, een model dat tegenwoordig steeds vaker wordt gezien als een belangrijk onderdeel van de energietransitie. “We staan denk ik – hoop ik – aan de vooravond van een flinke groei”, zegt bestuursvoorzitter Martijn Mewe.
“We staan denk ik – hoop ik – aan de vooravond van een flinke groei.”
Tien miljoen geïnvesteerd vermogen
De coöperatie heeft inmiddels rond de tien miljoen euro aan geïnvesteerd vermogen opgebouwd. In de participatieronde van eind 2025 werd bovendien in korte tijd twee miljoen euro opgehaald bij leden en investeerders. “In het afgelopen halfjaar hebben we een vijfde van ons totale vermogen opgehaald,” zegt Mewe.
Die recente groei komt volgens Mewe niet uit de lucht vallen. “Je kunt natuurlijk alleen maar geld ophalen als je ook projecten hebt waarin je kunt investeren.” De Windvogel ontwikkelt en financiert al jaren duurzame energieprojecten, maar de aanvoer van nieuwe projecten neemt toe. Steeds vaker kloppen lokale initiatieven aan met plannen waarin De Windvogel kan meedoen.
Koerswijziging
Dat heeft te maken met een koerswijziging die de coöperatie enkele jaren geleden inzette. Waar De Windvogel vroeger vooral eigen projecten ontwikkelde, werkt zij tegenwoordig steeds vaker samen met lokale energiecoöperaties. De landelijke coöperatie brengt daarbij kennis, organisatiekracht en financiële middelen in, terwijl lokale initiatieven zorgen voor draagvlak en betrokkenheid in hun eigen omgeving.
Volgens Mewe past die aanpak goed bij de missie van De Windvogel: meer duurzame energie in burgerhanden. Dat kan alleen als projecten ook lokaal worden gedragen. “Het wezenskenmerk van een energiegemeenschap is dat het lokaal georganiseerd is,” zegt hij. “Wij zijn als landelijke organisatie niet lokaal geworteld. Maar doordat we al bijna 35 jaar bestaan, hebben we wel veel kennis opgebouwd. Die brengen we nu in bij lokale projecten.”
Aardbeimodel
In de coöperatieve wereld wordt zo’n manier van werken ook wel het aardbeimodel genoemd: lokale initiatieven ontwikkelen projecten, terwijl een grotere organisatie ondersteuning biedt met kennis, ervaring en financiering. Daardoor kan een netwerk van projecten ontstaan dat groter is dan wanneer ieder initiatief afzonderlijk opereert.
Volgens Mewe begint die aanpak zichtbaar effect te hebben. “Het zorgt ervoor dat er steeds meer projecten bij De Windvogel terechtkomen,” zegt hij. “In het halfjaar dat ik nu actief betrokken ben, is onze portefeuille alweer met een paar projecten gegroeid.”
Tienduizend leden
Door toenemende vraag en nieuwe techniek neemt niet alleen het aantal projecten toe, maar ook de omvang ervan. Daardoor groeit ook de behoefte aan kapitaal. Volgens Mewe zal de coöperatie de komende jaren aanzienlijk meer geld moeten ophalen om nieuwe investeringen mogelijk te maken: ongeveer 7 miljoen euro, mogelijk zelfs 8 of 9 miljoen extra.
De coöperatie kijkt om die reden ook naar een groei van het aantal leden. “Dat ledenaantal moet groeien. Dat is bijna een voorwaarde om ook te kunnen groeien in assets”, zegt Mewe. De ambitie is om richting 2030 op ongeveer tienduizend leden uit te komen.
Lokaal
De opkomst van energiecoöperaties hangt samen met een bredere verandering in het energiesysteem. Waar energievoorziening vroeger centraal georganiseerd was, verschuift de focus de laatste jaren steeds meer naar lokale oplossingen. Die ontwikkeling wordt mede aangejaagd door de druk op het elektriciteitsnet. Netcongestie – het vollopen van het netwerk – maakt het op veel plekken moeilijk om nieuwe projecten aan te sluiten.
“Warmte en elektriciteit zullen steeds meer samenkomen in één lokaal energiesysteem.”
“Het lokale systeem wordt steeds belangrijker,” zegt Mewe. Daarbij wordt energie zo veel mogelijk lokaal opgewekt, opgeslagen en gebruikt, bijvoorbeeld met een combinatie van wind, zon en batterijen. Door stroom dichter bij de bron te gebruiken en tijdelijk op te slaan, wordt het elektriciteitsnet minder belast en kunnen de problemen rond netcongestie deels worden omzeild.
Invloed van bewoners
Volgens Mewe gaat het daarbij niet alleen om techniek. Het verandert ook de manier waarop energie wordt georganiseerd. Bewoners en lokale organisaties krijgen meer invloed op de productie en het gebruik van energie in hun eigen omgeving.
Nog een voordeel van lokale energiegemeenschappen is dat ze meer stabiliteit kunnen bieden doordat er voor de langere termijn prijsafspraken kunnen worden gemaakt. Dat maakt huishoudens en bedrijven minder afhankelijk van schommelingen op de internationale energiemarkt. “De gasprijzen zijn nu weer gigantisch gestegen door de gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Als je binnen een lokale energiegemeenschap zelf prijsafspraken voor vijftien jaar kunt maken, ben je daar minder aan overgeleverd.”
Warmtenet en buurtbatterij
Hoe De Windvogel er over tien jaar uitziet, vindt Mewe moeilijk te voorspellen. De energietransitie ontwikkelt zich snel en nieuwe technologieën en organisatievormen dienen zich voortdurend aan. Wel ziet hij een toekomst waarin energiegemeenschappen een steeds grotere rol spelen. “Warmte en elektriciteit zullen steeds meer samenkomen in één lokaal energiesysteem,” zegt hij. Bewoners kunnen daarin bijvoorbeeld samen zonne-energie opwekken, opslaan in een buurtbatterij en met elkaar delen.
Zo’n energiegemeenschap kan volgens Mewe zelfs klein beginnen. “Je zou best een energiegemeenschap van tien huishoudens in een straat kunnen krijgen,” zegt hij. “Die organiseren samen een klein warmtenet en een buurtbatterij en delen de energie van hun zonnepanelen.” In zo’n toekomst zou De Windvogel betrokken kunnen zijn bij tientallen lokale initiatieven. Een netwerk van zo’n vijfentwintig energiegemeenschappen noemt hij al een mooi resultaat.
“Het moet gewoon. Dus het zal gebeuren.”
Praktijk is weerbarstig
De praktijk van de energietransitie is ondertussen weerbarstiger. Vanuit zijn rol bij het Nationaal Programma RES (NPRES) ziet Mewe dat het niet overal even snel gaat. Daar is hij als accounthouder betrokken bij de uitvoering van de regionale energiestrategieën in onder meer Friesland, Groningen en Drenthe, waar het bovengemiddeld goed gaat. Maar veel andere regio’s lopen juist achter op de doelen voor 2030. “Die halen waarschijnlijk maar 40, 50 of misschien 60 procent van de hoeveelheid duurzame energie die ze zelf hadden beloofd te realiseren”, zegt hij. Netcongestie speelt daarbij een belangrijke rol, maar ook politieke keuzes en discussies over windenergie.
Toch blijft hij optimistisch over de richting waarin het energiesysteem zich ontwikkelt. “Het moet gewoon. Dus het zal gebeuren.”
🎉gefeliciteerd🎉
We zien uit naar een prettige samenwerking bij WindSV bij Stichtse Vecht❗️
Dank, dat is wederzijds!